Dev cũ nghỉ việc: cần bàn giao những gì để hệ thống không thành mồ côi
·2 phút đọc
Người làm phần mềm nghỉ đột ngột là chuyện thường gặp. Danh sách những thứ cần lấy lại ngay, những thứ nên có trong tài liệu, và cách kiểm tra bàn giao đã đủ hay chưa.
Một tin nhắn tôi hay nhận: "Bạn dev làm hệ thống cho bên em nghỉ rồi, giờ không ai biết code để đâu, server đăng nhập thế nào." Hệ thống vẫn chạy, nhưng không ai dám đụng vào, và chỉ cần một sự cố nhỏ là cả công ty đứng hình.
Tin tốt: phần lớn trường hợp vẫn cứu được. Tin không tốt lắm: bàn giao càng sớm càng đỡ tốn.
Lấy lại quyền truy cập trước tiên
Đây là việc gấp nhất, nên làm khi người cũ vẫn còn liên lạc được. Danh sách tối thiểu:
- Tên miền: tài khoản ở nhà đăng ký tên miền phải đứng tên công ty, không phải tên cá nhân người dev.
- Hosting, VPS, cloud: tài khoản quản trị, và quyền đăng nhập server (SSH hay trang quản trị hosting).
- Mã nguồn: repo trên GitHub, GitLab hay Bitbucket. Công ty phải là chủ sở hữu, không chỉ được mời làm thành viên.
- Database: địa chỉ, tài khoản quản trị, và bản backup mới nhất.
- Các dịch vụ bên ngoài: email gửi đi, cổng thanh toán, SMS, bản đồ, API AI. Mỗi thứ có một tài khoản và một key.
- Cloudflare hoặc DNS: ai đang quản lý bản ghi tên miền.
Lấy xong thì đổi mật khẩu và tạo key mới, nhất là khi người cũ nghỉ không vui vẻ.
Tài liệu tối thiểu nên có
Không cần dày. Một file ghi rõ vài điều là đủ để người mới bắt đầu:
- Hệ thống gồm những phần nào, chạy ở đâu.
- Cách deploy bản mới, từng bước.
- Backup chạy lúc nào, nằm ở đâu, và cách khôi phục.
- Những việc định kỳ: gia hạn SSL, tên miền, dọn log, cập nhật thư viện.
- Những chỗ "đặc biệt" mà chỉ người cũ biết: cấu hình riêng cho một khách lớn, một cron chạy lúc nửa đêm.
Nếu người cũ không còn liên lạc được, những thông tin này phải đọc ngược từ code và server, mất thời gian hơn nhưng vẫn làm được.
Kiểm tra bàn giao đã đủ chưa
Cách kiểm tra đơn giản nhất: nhờ một người khác thử deploy một thay đổi nhỏ và khôi phục backup vào một môi trường thử, chỉ dựa trên tài liệu. Làm được mà không phải hỏi ai thì bàn giao đã đủ. Phải gọi người cũ thì chưa.
Đừng vội làm lại từ đầu
Khi không ai hiểu code, rất dễ có người khuyên "Đập đi xây lại". Hệ thống cũ có thể khó đọc, nhưng nó đang chạy và đang chứa rất nhiều quy tắc kinh doanh không ai ghi lại. Thường nên ổn định và viết tài liệu trước, rồi mới quyết định phần nào cần thay.
Nếu bạn đang ở đúng tình huống này, Health Check là cách nhanh để biết hệ thống đang có gì, rủi ro nằm ở đâu và nên làm gì trước. Tôi cũng có thể giúp lấy lại và đổi quyền truy cập một cách an toàn.
Hệ thống của bạn cũng đang như vậy?
Sau 2–4 ngày Health Check, bạn sẽ biết nên sửa gì trước, gì để sau.
