Website chậm phải làm sao? Tìm đúng chỗ chậm trước khi nâng cấp server
·3 phút đọc
Nâng cấp server là cách đầu tiên ai cũng nghĩ tới, và thường là cách tốn tiền mà không hết chậm. Đây là cách tôi tìm ra web chậm ở đâu, theo thứ tự từ rẻ tới đắt.
Khi web chậm, câu đầu tiên tôi hay nghe là: "Hay mình nâng cấp server?". Đôi khi đúng. Nhưng phần lớn trường hợp tôi gặp, server không phải chỗ nghẽn. Nâng cấp xong, hóa đơn hosting tăng gấp đôi mà trang vẫn chậm như cũ.
Trước khi chi tiền, nên trả lời một câu: web chậm ở đâu? Chậm có nhiều kiểu, và mỗi kiểu sửa một cách khác nhau.
Chậm ở phía trình duyệt hay phía server?
Mở trang bằng Chrome, bấm F12, chọn tab Network, tải lại trang. Nhìn vào dòng đầu tiên (trang HTML):
- Nếu dòng đó mất 2–3 giây mới bắt đầu trả về, server đang chậm: code, database hoặc server quá tải.
- Nếu HTML về nhanh nhưng trang vẫn trắng lâu, chậm ở phía trình duyệt: ảnh quá nặng, quá nhiều script, font tải từ chỗ khác.
Hai trường hợp này sửa hoàn toàn khác nhau, nên đây là bước đầu tiên.
Nếu chậm ở trình duyệt
Thường gặp nhất, theo thứ tự:
- Ảnh quá nặng. Một ảnh chụp bằng điện thoại 4–5 MB đặt thẳng lên trang chủ. Nén và đổi sang WebP thường giảm được rất nhiều mà mắt không thấy khác.
- Quá nhiều plugin và script. Chat, pixel quảng cáo, slider, popup, mỗi thứ thêm một ít. Gỡ những gì không còn dùng.
- Không có cache trình duyệt và không nén. Kiểm tra server có bật gzip hoặc brotli, và có gửi header cache cho ảnh, CSS, JS không.
Công cụ miễn phí để xem nhanh: PageSpeed Insights. Đừng chạy theo điểm 100, hãy đọc mục "Cơ hội" để biết cái gì đang nặng nhất.
Nếu chậm ở server
Đây là chỗ hay bị đoán sai nhất.
- Database thiếu index. Bảng đơn hàng lúc đầu vài nghìn dòng thì chạy nhanh, vài năm sau lên vài triệu dòng là chậm hẳn. Thêm đúng index có khi giải quyết được cả vấn đề mà không phải đổi server.
- Một truy vấn bị gọi lặp hàng trăm lần trong một trang. Lỗi này rất hay gặp ở code viết vội: mỗi sản phẩm trong danh sách lại gọi database riêng một lần.
- Không có cache phía server. Trang chủ ít khi đổi nhưng mỗi lượt xem vẫn tính lại từ đầu.
- Server thật sự thiếu tài nguyên. Xem RAM và CPU lúc đông khách. Nếu RAM luôn đầy và server phải dùng swap, lúc đó nâng cấp mới có ích.
Chậm vào một giờ cố định
Nếu web chỉ chậm vào buổi tối hay đầu tháng, hãy tìm xem lúc đó có gì chạy: backup, cron job, báo cáo tổng hợp, hay đơn giản là giờ đông khách nhất. Dời việc nặng sang giờ vắng có khi là đủ.
Thứ tự tôi khuyên
- Đo trước, đừng đoán: thời gian phản hồi của server, điểm PageSpeed, truy vấn chậm nhất.
- Sửa những việc rẻ trước: nén ảnh, bỏ plugin thừa, bật cache.
- Sửa database: index, truy vấn lặp.
- Cuối cùng mới tính chuyện nâng cấp server, và lúc đó bạn biết chính xác cần nâng cái gì.
Nếu bạn muốn biết web của mình đang chậm ở đâu, tôi có quick scan miễn phí từ bên ngoài: SSL, tốc độ tải trang, header bảo mật. Muốn xem kỹ tới code và database thì có Health Check 2–4 ngày.
Hệ thống của bạn cũng đang như vậy?
Sau 2–4 ngày Health Check, bạn sẽ biết nên sửa gì trước, gì để sau.
